توسط محمدرضا نسب عبداللهی در تاریخ Tuesday, February 7, 2012 - 20:11

خبرنگاران ایران: شعارش «خبر را نقد کنید» است و به نقد رسانه های ایرانی و اخبار منتشر شده در آن ها می پردازد. فرقی ندارد رسانه مستقل باشد یا جناحی؛ تیغ تیز نقد در انتظار آن هاست. هدفش دیده بانی و ارتقای کار رسانه ها است. «محمدرضا نسب عبداللهی» خبرنگاری که در شهرستان فعالیت می کند و گاهی از برخوردهای خبرنگاران پایتخت نشین با خبرنگاران فعال در شهرستان ها گلایه هایی هم دارد این طرح نو را در انداخته است. او معتقد است نیوزبان یک کارگاه است و اخیرا آکادمی روزنامه‌نگاری را در سایت برای آموزش روزنامه نگاری راه انداخته است.

گفت و گوی سایت خبرنگاران ایران با «محمدرضا نسب عبداللهی» به بررسی این سایت می پردازد:

• ایده شکل گیری «نیوزبان» برچه اساس و چه زمانی شکل گرفت؟

سایت نیوزبان از سال 1387 راه‌اندازی شد. نیوزبان به این دلیل شکل گرفت تا به دیده‌بانی خبرنویسی رسانه‌های ایران بپردازد. البته نیوزبان اکنون منحصر به نقد خبر نیست بلکه ما در این سایت به دیده‌بانی رسانه‌های مختلف فارسی‌زبان می‌پردایم و آن‌ها را مورد نقد قرار می‌دهیم.

• واکنش ها به ایجاد چنین سایتی چه بوده است، مخصوصا واکنش خبرنگاران؟

این سایت از سوی روزنامه‌نگاران پیش‌کسوت، برخی از استادان روزنامه‌نگاری و خبرنگاران مورد استقبال قرار گرفته است. در مقابل برخی سایت‌های وابسته به اصولگرایان نیز از نیوزبان انتقاد می‌کنند و می‌گویند این سایت، همیشه رسانه‌های حکومتی را مورد نقد قرار می دهد که البته این‌گونه نیست. ما در نیوزبان هم رسانه‌های مستقل را نقد می‌کنیم، هم رسانه‌های نزدیک به اصلاح‌طلبان و هم رسانه‌های اصولگرا. آرشیو نیوزبان نیز همین را می‌گوید.

• اخبار چگونه مورد رصد «نیوزبان» قرار می گیرند؟

بخش عمده‌ای از نیوزبان یک کارگاه است که اعضای سایت، روزانه به تشخیص خودشان خبرها را از منابع مختلف انتخاب و آن‌ها را در نیوزبان وارد و نقد می‌کنند.

• راه اندازی «نیوزبان» چه اندازه در ارتقا کار رسانه ها مفید بوده است؟ آیا نقد ها مورد توجه قرار می گیرد؟

نیوزبان دست‌کم در ارتقای دانش روزنامه‌نگاری اعضای خودش موفق بوده است. با صراحت می‌گویم رسانه‌های ایران در برابر نقدهایی که به آن‌ها می شود، یا گارد می‌گیرند یا سکوت می‌کنند. اما نمونه‌هایی هم بوده که نقدهای نیوزبان باعث اصلاح شده که البته این نقدها در رسانه‌هایی موثر واقع شده که در ایران نیستند. یعنی می‌خواهم بگویم بین پذیرفتن اشتباه و حرفه‌ای بودن ارتباط مستقیمی وجود دارد. رسانه‌های حرفه‌ای خارج از ایران، نقدهای نیوزبان را مورد توجه قرار می‌دهند و اگر این نقدها را وارد بدانند، هیچ ابایی از اصلاح کار خود ندارند اما در ایران این‌گونه نیست. یعنی هر چه رسانه از معیارهای حرفه‌ای روزنامه‌نگاری دورتر باشد، به همان میزان در برابر نقدها، واکنش منفی نشان می‌دهد.

• چقدر خود شما با علم روز خبرنگاری دنیا آشنا هستید که آن را معیار برای نقد قرار می دهید؟ چگونه دیگران رابا این موارد آشنا می کنید؟

من از سال 1378 وارد مطبوعات شدم. در این 12 سال تجربه همکاری با نشریات رفسنجان و شیراز را داشته‌ام. همچنین به طور آزاد با مجله شهروند امروز، روزنامه شرق، هم میهن، کارگزاران، چلچراغ، فرهنگ آشتی، آفتاب نیوز و خبرگزاری میراث فرهنگی همکاری داشته‌ام. در طی این سال‌ها، همزمان نیز تلاش کرده‌ام برای ارتقای آموخته‌هایم، در دوره‌های مختلف روزنامه‌نگاری شرکت کنم. از جمله این دوره‌ها، دوره "بی‌بی‌سی سی ورلد تراست" است که سال 2008 موفق به گذراندن آن شدم. همچنین از منابع آنلاین انگلیسی زبان که توسط روزنامه نگاران باتجربه برخی از رسانه‌های غربی یا استادان دانشگاه‌ها راه‌اندازی شده، استفاده می‌کنم تا دانش روزنامه نگاری‌ام را ارتقا دهم. ما در نیوزبان، آکادمی روزنامه‌نگاری را چند ماهی است که راه اندازی کرده‌ایم. در این آکادمی، شیوه‌های نوین روزنامه‌نگاری به علاقمندان این حرفه آموزش داده می‌شود. کسانی هم که آزمون‌های این آکادمی را با موفقیت به پایان ببرند، گواهی‌نامه دریافت می‌کنند. جایزه روزنامه‌نگاری نیوزبان نیز یکی دیگر از کارهایی است که هر سال با برگزاری آن تلاش می‌کنیم توجه رسانه‌ها و خبرنگاران را به «معیارهای پذیرفته شده جهانی روزنامه‌نگاری» متمرکز کنیم.

• فکر نمی کنید این حالت که اعضا ثبت نامی هستند و بعد عضو می‌شوند احتمال خطا را بالا می برد و شاید اصلاً نقد آن‌ها پذیرفته نباشد؟

قبلاً هم گفتم که بخش عمده‌ای از نیوزبان، یک کارگاه است. این کارگاه، نظرات مختلف منتقدان خبر را در کنار هم قرار می‌دهد. اعضای نیوزبان کسانی نیستند که با روزنامه‌نگاری آشنایی نداشته باشند، همه کسانی که عضو نیوزبان هستند، تجربیاتی در این زمینه دارند که می‌توانند از آن‌ها در نقد خبر استفاده کنند. بخش دیگری هم در نیوزبان وجود دارد که «نقد یک» نام دارد. کار دیده‌بانی رسانه‌های فارسی‌زبان در این بخش انجام می‌شود. ما در نقد یک از نظرات و یادداشت‌های روزنامه‌نگاران با تجربه استفاده می‌کنیم. پذیرفته شدن یا نشدن نقدها نیز به این وابسته است که رسانه‌ها چقدر به معیارهای حرفه‌ای پایبند باشند. اگر رسانه‌ای بخواهد حرفه‌ای عمل کند، هیچ‌گاه بر اشتباهاتش سرپوش نمی‌گذارد یا آن‌ها را مدام تکرار نمی‌کند و طبیعتاً نقدها را نیز مورد بررسی قرار می‌دهد. اما اگر رسانه‌ای هم بخواهد اشتباهاتش را مدام تکرار کند یا خود را در برابر اشتباه، پاسخگو نداند، مشخص است که از نقد شدنش هم استقبال نمی‌کند.

به عنوان نمونه خبرگزاری فارس، باشگاه خبرنگاران یا خبرگزاری ایسنا از جمله‌ رسانه‌هایی هستند که در برابر نقدهای نیوزبان نشان داده‌اند، تمایلی به اصلاح اشتباهات خود ندارند.

• بعد از این مدتی که «نیوزبان» شکل گرفته فکر می کنید مهمترین نقدی که به طور کلی به رسانه های ایران از نظر خبرنویسی وارد است چیست؟ مشکل اصلی کجاست؟

اساساً رسانه‌های ایران، خبر را به آن معنا که در روزنامه‌نگاری حرفه‌ای تعریف می‌شود، تولید نمی‌کنند. خبر مجموعه‌ای از اطلاعات تازه، جزییات و پیشینه و نظرات طرف‌های مختلف است که باید با رعایت دقت، انصاف و بی‌طرفی نوشته شود اما رسانه‌های ایران به جای تولید خبر یا گزارش خبری بر پایه استانداردهای جهانی، اطلاعات خام را با افزودن چند عبارت خبری منتشر می‌کنند، حتی در مواردی هم نویسنده، نظرات خودش را در خبر عرضه می‌کند. این مشکل سه علت عمده دارد، یکی بحث ضعف آموزش، دیگری بی‌توجهی به حقوق خبرنگاران و یکی هم آسان بودن شیوه‌های رایج خبرنویسی در ایران. یعنی از یک سو در دانشگاه‌های ایران، ژورنالیسم روز دنیا تدریس نمی‌شود و از سوی دیگر هم وقتی خبرنگار بدون زحمت می‌تواند خبر غیراستاندارد بنویسد و سردبیرش هم ایرادی نمی‌گیرد؛ چرا به خود زحمت بدهد که اصول خبرنویسی را رعایت کند؟ علاوه بر این وقتی به روزنامه‌نگاری به عنوان یک حرفه جدی و پایدار نگاه نمی‌شود و در موارد زیادی حق و حقوق خبرنگار توسط اداره‌کنندگان رسانه‌ها پایمال می‌شود، دیگر انگیزه‌ای هم برای انجام کار حرفه‌ای باقی نمی‌ماند.